Την ενεργοποίηση του δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου (ΕΑΧ) Ελλάδας-Κύπρου, με την αποστολή μέσων και προσωπικού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στη Μεγαλόνησο, αποφάσισε τη Δευτέρα το ΚΥΣΕΑ. Αφορμή, οι επιθέσεις στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας με drones ιρανικής προέλευσης, τα οποία, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, εκτιμάται ότι εκτοξεύθηκαν από τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Είναι η πρώτη φορά από την επίσημη διακήρυξη του δόγματος το 1993, που ο ΕΑΧ ενεργοποιείται υπό συνθήκες πολεμικής σύγκρουσης. Κινητοποίηση ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο έχει υπάρξει και στο παρελθόν, τόσο κατά την κρίση των Ιμίων όσο και, λίγο αργότερα, κατά την κρίση των S-300, ωστόσο σε καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν υπήρξε κλιμάκωση που να συνιστά έναρξη πολεμικών επιχειρήσεων. Έτσι, μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 2000 -καθώς έκτοτε σε μεγάλο βαθμό ατόνησε, για διάφορους λόγους, σε επιχειρησιακό επίπεδο- το δόγμα του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου είχε λάβει κατά καιρούς τη μορφή κοινών διακλαδικών ασκήσεων, αυξημένης ετοιμότητας, κατάρτισης σχεδίων εμπλοκής και περιοδικής ανάπτυξης αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων.
Βεβαίως, από τη σύλληψή του το δόγμα του ΕΑΧ, ως στρατηγική αρχή, είχε στόχο να στείλει ένα σαφές πολιτικό-αποτρεπτικό μήνυμα προς την Τουρκία. Η σημερινή απόφαση του ΚΥΣΕΑ συνιστά ουσιαστική ποιοτική διαφοροποίηση. Κι αυτό, διότι η αποστολή στην Κύπρο ελληνικών ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων ξεφεύγει από τα πλαίσια της αποτρεπτικής επίδειξης ισχύος ή της αυξημένης ετοιμότητας. Αντιθέτως τα ελληνικά μέσα αναμένεται να συμμετέχουν και να συμβάλουν ενεργά στην άμυνα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Βάπτισμα του πυρός για την FDI «Κίμων»
Ένα δόγμα που επί τρεις δεκαετίες λειτούργησε κυρίως ως στρατηγικό και πολιτικό μήνυμα εξελίσσεται για πρώτη φορά σε επιχειρησιακή συνδρομή της Ελλάδας προς την Κύπρο. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, η ελληνική δύναμη θα αποτελείται από την φρεγάτα «Κίμων», μία ακόμα φρεγάτα που θα φέρει το εγχώριας σχεδίασης και κατασκευής σύστημα αντι-drone «Κένταυρος», καθώς και ζεύγος μαχητικών αεροσκαφών F-16.
Υπενθυμίζεται ότι η φρεγάτα «Κίμων» εντάχθηκε στο ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό μόλις προ ολίγων εβδομάδων. Με το πανίσχυρο ραντάρ Sea Fire, με εμβέλεια που εκτιμάται περί τα 500 χιλιόμετρα, αναμένεται να ενισχύσει ουσιαστικά τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να παρακολουθεί εισερχόμενες εναέριες απειλές. Το συγκεκριμένο ραντάρ είναι σε θέση να παρακολουθεί πάνω από 800 στόχους ταυτόχρονα, και να εμπλέκει ταυτόχρονα δεκάδες εξ αυτών. Η εμπλοκή των στόχων γίνεται, μεταξύ άλλων, με τα 32 βλήματα Aster 30 που φέρει η «Κίμων», τα οποία έχουν εμβέλεια κοντά στα 120 χιλιόμετρα και σε ύψους έως 20 χλμ.
Συνδυαστικά με τις δυνατότητες hard-kill της «Κίμων» θα λειτουργήσει και το σύστημα «Κένταυρος», το οποίο απέδειξε την επιχειρησιακή του αξία κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Aspides στην Ερυθρά Θάλασσα, παρεμβάλλοντας και καταρρίπτοντας drones των Χούθι.
Αν και δεν έχουν γίνει γνωστές λεπτομέρειες για τον ακριβή ρόλο που θα αναλάβουν τα ελληνικά μαχητικά F-16 στην Κύπρο, αξίζει να σημειωθεί ότι στον πόλεμο της Ουκρανίας αεροσκάφη του τύπου έχουν προβεί σε δεκάδες καταρρίψεις drones και, μάλιστα, τύπου Shahed, σαν αυτά δηλαδή που έπληξαν την βάση της RAF στο Ακρωτήρι.
Μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση
Σε στρατηγικό επίπεδο, η απόφαση της Αθήνας σηματοδοτεί την επανατοποθέτηση της Ελλάδας ως μιας δύναμης που αντιλαμβάνεται την Ανατολική Μεσόγειο ως ενιαίο γεωπολιτικό χώρο ευθύνης.
Για πρώτη φορά μετά από τρεις δεκαετίες, η Αθήνα επιλέγει να μετατρέψει ένα δόγμα αποτροπής σε εργαλείο ενεργού στρατιωτικής και στρατηγικής παρουσίας, αποδεχόμενη ασφαλώς το κόστος και το ρίσκο που συνεπάγεται μια τέτοια επιλογή.
Το μήνυμα που εκπέμπεται αφορά το σύνολο των περιφερειακών παικτών, καθώς η Ελλάδα εμφανίζεται διατεθειμένη να υπερασπιστεί τη σταθερότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας έμπρακτα, ξεφεύγοντας από τα όρια της ρητορικής αλληλεγγύης.
